Het is 6 uur ’s ochtends op een zaterdagochtend en ik lig al drie uur wakker. Dit is helemaal niets voor mij: normaal gesproken ben ik een makkelijke slaper. Nu lijkt m’n biologische ritme ineens helemaal in de war te zijn, waardoor ik me klaarwakker voel in het holst van de nacht. Ik was dan wel ziek, wat veel verklaart, maar de symptomen voelden ook wat raar. Verkouden en misselijk. Ergens had ik sterk het gevoel dat het vooral een mentale oorzaak had, hoewel ik niet zo goed wist waarom. Totdat ik terug ging denken naar de laatste keer dat ik ziek was: dat was zo’n acht maanden geleden tijdens mijn allereerste week in Stellenbosch. Toen lag ik ook misselijk wakker in bed….

En ineens had ik het: dat ziek-zijn in die eerste week was mijn cultuurshock, daar was ik al een hele tijd over uit. Dat kon alleen maar betekenen dat ik nu mijn omgekeerde cultuurshock had, een fenomeen dat ik bijna alweer was vergeten.

Wat is een omgekeerde cultuurshock?

De term cultuurshock kent bijna iedereen wel. Het kan je overkomen wanneer je een land bezoekt dat heel anders is dan alles wat je gewend bent. Alles komt ineens hard binnen, je voelt je even helemaal verloren, en je lichaam kan er dus ook letterlijk ziek van raken. Dat er echter ook een omgekeerde cultuurshock bestaat, is voor veel mensen minder bekend en hoewel het ons tijdens alle dagen voorlichting wel is verteld, was ik het zelf ook bijna vergeten.

Het is in principe ook een gek fenomeen: je komt terug naar je vertrouwde omgeving, waarom zou je daar een shock van ervaren?

Het ding is juist dat jij zelf wel veranderd bent, en daardoor moet je dus opnieuw je plek vinden binnen je oude omgeving. Daarnaast heb je bepaalde verwachtingen van het terugkomen die misschien niet helemaal met de werkelijkheid overeen komen. Daar las ik op GoAbroad een heel artikel over.

Reverse culture shock symptoms are real, and can look like anything from not wanting to get out of bed, swiping incessantly through photos from your trip, or an adamant rejection against even thinking about putting on your nostalgia-pants.”

Het kwartje begon bij mij te vallen. In de eerste weken dat ik terug was in Nederland, kon ik het totaal nog niet aan om de foto’s van Zuid-Afrika terug te kijken. Nu is dat ineens helemaal omgekeerd: ik kijk de foto’s en verlang terug. Ik verlang echt terug naar elk klein detail van mijn leven in Zuid-Afrika. Mijn lievelingsgespreksonderwerp is Zuid-Afrika. De afgelopen twee weken had ik het gevoel alsof mijn geest heel hard vooruit wilde, maar mijn lichaam niet echt meewerkte. Ik zat de hele tijd tegen een verkoudheid aan, kon vaker slecht slapen. Niets voor mij. Maar misschien wist mijn lichaam eerder dan ikzelf: ik moet nog steeds mijn plek weer vinden in Nederland.

Er zijn dingen uit mijn tijd in Zuid-Afrika die ik met me mee wil nemen. Zoals het enthousiasme dat ik vond ik projecten waarbij ik verhalen kon vertellen, namelijk het maken van een documentaire en mijn interviewproject. Zoals ook het meer uitgaan, meer spontane avonden gezellig met vrienden doorbrengen. De wijsheden die ik er heb opgedaan, wil ik bij me houden, maar ook sommige vrienden die ik daar heb gemaakt wil ik blijven zien. En ik wil betrokken blijven bij een soort internationale community.

Van de bovenstaande dingen heb ik al wel een beetje bedacht hoe ik dit in Nederland kan realiseren. Toch is er blijkbaar iets in mij dat iets mist. Misschien heeft het te maken met het feit dat ik hier weer lange-termijn plannen moet gaan maken, en dat ik dat even heel moeilijk en eng vind – zeker met het idee dat ik dit jaar mijn bachelor afrond. Misschien heeft het wel voor een groot deel te maken met het gebrek aan zon dat ik hier in Nederland ervaar. Of misschien heb ik gewoon mijn tijd nodig. Volgens de informatie op het internet kan het wel maanden duren voordat je weer gewend bent aan je ‘oude’ leven. “Gewoon” mezelf de tijd gunnen hiermee, lijkt dus wijsheid.

Maar weet je wat ik nu net heb gedaan? Ik heb een vlucht geboekt naar Londen, begin mei. Alleen voor mezelf. Het was een super spontane actie, die ik zo snel mogelijk heb uitgevoerd, voordat ik me kon bedenken. Ik ben nog NOOIT op het Britse eiland geweest, dus iets in mij vindt het heel eng. Maar ik hoop dat in m’n eentje naar een onbekende stad gaan, me weer wat dichter bij dat gevoel van kracht zal brengen wat ik zo sterk had toen ik in Zuid-Afrika zat. En dat ik inspiratie op ga doen, daar. Door wat tijd met mezelf door te brengen, beter weet wat ik ook alweer wil. En dat ik weer nieuwe dingen kan ontdekken, en het gevoel van “op reis zijn” weer even kan voelen.