“I happen to believe that we are all walking repositories of buried treasure. I believe this is one of the oldest and most generous tricks the universe plays on us human beings, both for its own amusement and for ours: The universe buries strange jewels deep within us all, and then stands back to see if we can find them. To hunt to uncover those jewels – that’s creative living. The courage to go on the hunt in the first place – that’s what separates a mundane existence from a more enchanted one. The often surprising results of that hunt – that’s Big Magic.”

Dit is een quote uit het boek ‘Big Magic’ van Elizabeth Gilbert. Anderhalf jaar geleden kwam het uit en was heel bloggend Nederland lyrisch over het boek. Het boek behandelt creativiteit op een haast spirituele manier, maar geeft tegelijkertijd ook juist praktisch advies voor creatievelingen. Ik hou van creativiteit, en toch was er iets dat me tegenhield het boek te kopen. Misschien was het wel het feit dat dit boek van de schrijfster van de bestseller ‘Eat Pray Love’ kwam, en durfde ik dit boek niet helemaal te serieus te nemen.

Ik was het boek eigenlijk allang weer vergeten, tot ik het ineens op het meest onverwachte moment ooit tegenkwam: namelijk op de terugweg van Zuid-Afrika naar Nederland tijdens mijn tussenstop in Dubai. Ik ging een winkeltje in om een flesje water te halen en ineens lag het daar, met al haar opvallende en vrolijkmakende kleuren. ‘Big Magic’, met als ondertitel: ‘Creative Living Beyond Fear’. Toevallig had ik in mijn laatste weken Zuid-Afrika allerlei podcasts geluisterd waarin gepraat werd over creatief leven en het overkomen van je angsten en bedenkingen. Ik wilde graag groeien met mijn blog, ik wilde weer meer muziek gaan maken, ik wilde meer productiviteit en creativiteit ervaren wanneer ik weer terug zou zijn in Nederland. En toen lag daar ineens dat boek, kostte het ook nog eens maar 10 euro en wist ik: dit boek is precies waar ik op dit moment naar zoek. Dus kocht ik het.

Nu heb ik het boek een paar weken uit en merk ik in gesprekken die ik voer met mensen dat het een verschuiving heeft teweeggebracht. Het was al een proces waar ik in zat: het zien van creativiteit als iets wat je actief kan nastreven, waar je niet passief op moet gaan zitten wachten. Maar dit boek heeft me nog een hele duw in die richting gegeven door de originele kijk die Elizabeth Gilbert heeft op creativiteit.

Zo kwam ik laatst in gesprek met een dichter, iemand die ik ken van een paar jaar geleden. Hij vertelde me dat hij van mening was dat als hij een heel jaar zou hebben puur om te schrijven, hij nu al minstens 2 boeken geschreven zou hebben. Een tijd geleden had ik hem gelijk gegeven, want ik had precies hetzelfde gevoel. Namelijk het gevoel dat een gebrek aan tijd ervoor zorgt dat ik minder liedjes heb geschreven dan ik zou willen, dat ik gewoon minder ver in mijn ontwikkeling als muzikant ben dan ik zou willen. Nu zie ik dat echter anders, en dat is één van de lessen die ik heb geleerd uit ‘Big Magic’. Die les zal ik hieronder toelichten, samen met nog 7 andere lessen!

Les 1: Geef aandacht aan je ideeën

Elizabeth Gilbert heeft een soort spiritueel beeld van ideeën als rondzwevende entiteiten met een eigen wil. Dit is een héél vaag concept waar ik maar moeilijk in kan komen, maar ik heb gemerkt: het werkt. Dit beeld, of je nou echt denk dat het waar is of niet, is bevorderlijk als je aan het creëren bent. Je kent het vast wel: ineens heb je een zin in je hoofd, een stukje van een melodie, een kleur, een beeld – een klein stukje van een geheel waarvan je voelt: dit kan weleens iets moois worden. Dat kleine stukje komt vanzelf tot je, maar je moet heel wat werk verzetten om het ook echt tot een eindproduct te maken. Dat is voor mij waar deze les over gaat: geef tijd en aandacht aan die kleine ideeën, laat ze groeien en doe het werk dat nodig is. En dat is precies waar creatief leven over gaat, volgens mij.

“When an idea thinks it’s found somebody—say, you—who might be able to bring it into the world, the idea will pay you a visit. It will try to get your attention. Mostly, you will not notice. This is likely because you’re so consumed by your own dramas, anxieties, distractions, insecurities, and duties that you aren’t receptive to inspiration. You might miss the signal because you’re watching TV, or shopping, or brooding over how angry you are at somebody, or pondering your failures and mistakes, or just generally really busy.”

Les 2: Accepteer dat angst erbij hoort

Als het ons lukt om angst te accepteren maar simpelweg geen actieve rol te geven, lukt het ons om door te gaan met creëren. In ‘Big Magic’ verwoordt Elizabeth Gilbert dit aan de hand van een metafoor: je zit in een auto en jij zit aan het stuur. Creativiteit zit naast je op de bijrijdersstoel. Angst gaat mee, maar dan wel achterin de auto:

“There’s plenty of room in this vehicle for all of us, so make yourself at home, but understand this: creativity and I are the only ones who will be making any decisions along the way. I recognize and respect that you are part of this family, and so I will never exclude you from our activity—but still—your suggestions will never be followed.”

“But above all else, my dear old familiar friend, you are absolutely forbidden to drive.”

Les 3: Je hebt van niemand toestemming nodig om creatief te leven

Sterker nog: juist door mens te zijn, zijn we inherent bezig met dingen creëren. Het is deel van wie we zijn.

“The guardians of high culture will try to convince you that the arts belong only to a chosen few, but they are wrong and they are also annoying. We are all the chosen few. We are all makers by design. Even if you grew up watching cartoons in a sugar stupor from dawn to dusk, creativity still lurks within you. Your creativity is way older than you are, way older than any of us.”

Les 4: Leg niet te veel druk op jezelf

Dit heeft voor mij met twee dingen te maken. Allereerst: het kan lijken alsof alles wat jij maakt al gedaan is. Doe het dan alsnog. Jij hebt een originele kijk op de wereld die niemand anders heeft.

Daarnaast: probeer niet van je creativiteit te vragen om in je levensonderhoud te voorzien. Elizabeth Gilbert beschrijft zelf hoe ze, naast een baantje om geld te verdienen, zo veel mogelijk uurtjes vrijmaakte om te werken aan haar verhalen. Dit brengt me ook gelijk naar het volgende punt: tijd.

Les 5: Je hebt niet oneindige tijd en mogelijkheden nodig om te kunnen creëren

Elke creatieveling droomt er vast wel eens van dat er oneindige dagen zouden zijn, en geen verplichtingen. Dat je alle tijd die je hebt zou kunnen besteden aan creëren. Misschien heb jij, net zoals de dichter waar ik het in de inleiding over had, ook wel het idee dat je dan al zo veel verder zou zijn, zo veel meer bereikt zou hebben. En misschien is dit ook wel zo, voor sommige mensen zal het vast zo zijn. Maar de werkelijkheid is gewoon anders. Dus in plaats van te blijven stilstaan bij dat wat je niet hebt, probeer eens een balans te vinden. De omstandigheden zullen nooit perfect zijn, dus probeer het naar je eigen hand te zetten.

Les 6: De mythe van perfectionisme

“I think perfectionism is just a high-end, haute couture version of fear. I think perfectionism is just fear in fancy shoes and a mink coat, pretending to be elegant when actually it’s just terrified. Because underneath that shiny veneer, perfectionism is nothing more than a deep existential angst that says, again and again, ‘I’m not good enough and I will never be good enough.’”

Elizabeth Gilbert is van het “done is better than perfect” en ik denk dat je hier in veel gevallen inderdaad veel meer mee bereikt. Want een voltooid, imperfect werk is beter dan een onvoltooid bijna-perfect werk, toch?

Les 7: Je creatie is niet je ‘baby’

Maar al te vaak maken mensen de analogie van hun creatie met een kind. Zo wordt het proces van creëren vergeleken met een bevalling en het de wereld inzenden van je werk met het je kind naar school sturen. Dit is een gevaarlijke analogie, zegt Gilbert. Zelf vertelt ze een verhaal van hoe ze gepubliceerd kon worden in een tijdschrift, maar ze haar verhaal hiermee wel 2x zo kort moest maken. Dat betekende dus: snijden, schrappen. Ze had ervoor kunnen kiezen om haar verhaal intact te laten en het niet te laten publiceren, maar ze heeft dit niet gedaan. In plaats daarvan heeft ze het verhaal ingekort en werd het gepubliceerd.

Hetzelfde geldt voor wanneer mensen kritiek hebben op je werk: realiseer je dat het nu in de wereld is en niet meer volledig van jou. Identificeer je niet puur en alleen met je creatie, besef dat je meer bent dan alleen dat.

Les 8: Plezier, of ‘the trickster mindset’

Gilbert kaart het clichébeeld aan van de gekwelde kunstenaar. Het idee dat je moet lijden om te kunnen creëren. Volgens haar is dit onzin, en gaat creativiteit vaak juist ten onder aan lijden of zelfdestructie. Zij ziet het als twee verschillende houdingen: de ene is de ‘martyr’ en de ander de ‘trickster’. Deze laatste ziet in alles een kans, tilt niet te zwaar aan wat hij/zij aan het creëren is, vindt het eigenlijk vooral leuk. En ik kan je vertellen: het is een ontzettend bevrijdend idee om te creëren puur omdat je het gewoon leuk vindt. Het rekent af met heel veel angsten die je kan hebben, want waarom zou je je bijvoorbeeld nog druk maken om de meningen van anderen als je het gewoon doet omdat je het leuk vindt?

“Stop treating your creativity like it’s a tired, old, unhappy marriage (a grind, a drag) and start regarding it with the fresh eyes of a passionate lover. Even if you have only fifteen minutes a day in a stairwell alone with your creativity, take it. Go hide in the stairwell and make out with your art!”

En met deze mooi quote sluit ik graag af. Ik ben van plan de komende tijd al deze lessen uit te werken en allemaal in een aparte blogpost te gaan behandelen, samen met nog meer ideeën/realisaties over creativiteit. Heb jij tips, ben je het ergens wel of juist totaal niet mee eens? Ik hoor het allemaal heel graag in de reacties hieronder!

Happy creating!